อุตสาหกรรมบันเทิงเป็นธุรกิจหนึ่งที่ทำให้เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง

ในปัจจุบันอุตสาหกรรมบันเทิงเป็นธุรกิจหนึ่งที่ทำให้เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งยังมีแนวโน้นที่จะขยายตัวไปเป็นธุรกิจระหว่างประเทศ ซึ่งสามารถสร้างรายได้และเผยแพร่ชื่อเสียงของประเทศไทยให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น เนื่องจากอุตสาหกรรมบันเทิงมีอัตราการเจริญเติบโตสูงและเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาเนื่องด้วยความทันสมัยของสื่อที่สามารถผลิตสื่อสมัยใหม่ได้หลายรูปแบบ จึงทำให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงสื่อได้ง่ายและหลายช่องทาง ดังนั้นผู้ที่ประกอบการด้านอุตสาหกรรมธุรกิจบันเทิงจึงต้องมีความพร้อม และความรู้ความสามารถด้านต่างๆจากจุดนี้เองทำให้มหาวิทยาลัยต่างๆได้เล็งเห็นพร้อมทั้งหันมาให้ความสนใจเกี่ยวกับเรื่องการจัดการอุตสาหกรรมบันเทิง โดยเปิดหลักสูตรในระดับมหาบัณฑิต อาทิเช่น มหาวิทยาลัยกรุงเทพ มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต มหาวิทยาลัยคริสเตียน มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ฯลฯ เพื่อผลิตบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถ และตอบสนองความต้องการของตลาดที่เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว

ม.กรุงเทพได้เปิดเกมรุกในการเป็นผู้นำทางด้านอุตสาหกรรมบันเทิง ลุยเปิดหลักสูตรปริญญาโท สาขาวิชาการบริหารธุรกิจบันเทิงและการผลิต โดยเน้นการผลิตบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถทางการบริหารธุรกิจบันเทิงและผลิต เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดที่เติบโตและเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา นอกจากนี้ยังมุ่งหวังที่จะสร้างผู้ประกอบการทางด้านธุรกิจบันเทิงที่สามารถบูรณาการความรู้พร้อมนำไปใช้ในการบริหารธุรกิจให้ประสบความสำเร็จและมีประสิทธิภาพ โดยการดึงคนในแวดวงบันเทิงสาขาต่างๆ มาเป็นอาจารย์พิเศษ ซึ่งอาจารย์ปีเตอร์ กัน ประธานที่ปรึกษาหลักสูตรได้กล่าวว่า “หลักสูตรนี้เกิดมาจากการผสมผสานศาสตร์ทางด้านนิเทศศาสตร์และทางด้านบริหารธุรกิจ ซึ่งเล็งเห็นว่าในปัจจุบันอุตสาหกรรมบันเทิงมีแนวโน้มทางการตลาดที่เติบโตสูง เนื่องด้วยอิทธิพลของสื่อสมัยใหม่ที่สามารถเชื่อมต่อและผสมผสานกันในหลายรูปแบบ แต่ก็ยังขาดบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในด้านนี้ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาการตลาดของสื่อทั้งในและต่างประเทศ รวมถึงภาคการผลิตและบริหารจัดการด้วย ดังนั้นในเมื่อทางมหาวิทยาลัยกรุงเทพก็มีความพร้อมอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของคณาจารย์ หรือจะเป็น Media Center ที่ได้มาตรฐานระดับโลก เราจึงมีแนวคิดที่จะจัดทำและมุ่งหวังที่จะทำให้อุตสาหกรรมบันเทิงไทยสามารถก้าวเข้าไปแข่งขันในระดับนานาชาติ อีกทั้งจุดแข็งของหลักสูตรนี้คือ 1.ตัวทฤษฎีที่เตรียมการมาไม่เป็นรองใครในโลก 2.มาจากคณาจารย์ที่เป็นผู้ปฏิบัติจริง ดังนั้นถ้าคุณเรียน Entertainment Management ผมไม่เชื่อว่าคุณจะเรียนจากที่ไหนได้ดีกว่าที่นี่อีกแล้วในโลกนี้ เพราะว่าถ้าคุณไปเรียนที่ต่างประเทศ เขาก็ไม่สามารถนำ case ของเมืองไทยใส่เข้าไปได้ใช่ไหม เนื่องจากคุณเรียนเพื่อมาใช้ที่เมืองไทย คณาจารย์ต่างๆที่เมืองไทยก็จะถ่ายทอดเทคนิค มุมมองทางธุรกิจในแง่มุมต่างๆ ที่มาจากประสบการณ์ตรงในการทำงาน และเป็น case ที่เกิดขึ้นในสถานการณ์จริง”

การดำเนินการธุรกิจบันเทิงที่มีผลต่อเทคโนโลยีใหม่ๆอยู่ตลอดเวลา

ในโลกแห่งนวัตกรรมที่ต้องอาศัยเทคโนโลยีเป็นกลไกในการพัฒนาขับเคลื่อนระบบธุรกิจเพื่อให้เกิดความคล่องตัวในการดำเนินงานและการติดต่อสื่อสารนั้น ถือเป็นพฤติกรรมหรือรูปแบบที่เหมาะสมในการนำมาปรับใช้กับธุรกิจในแขนงต่างๆ ซึ่งในความผันแปรของระบบเศรษฐกิจและสภาวะการดำรงชีพของสมาชิกสังคมโลกในปัจจุบันปฎิเสธไม่ได้ว่าสื่อหรือกิจกรรมบันเทิงนั้นเป็นปัจจัยหนึ่งในการช่วยจรรโลงพฤติกรรมและจิตใจของมนุษย์ให้เกิดการผ่อนคลายจากสภาวะสังคมในปัจจุบัน

หากมองถึงการสร้างสรรค์งานบันเทิงและการดำเนินธุรกิจเกี่ยวกับความบันเทิงนั้นมักจะมีความสัมพันธ์กับเทคโนโลยีใหม่ๆอยู่ตลอดเวลาทั้งในเชิงรุกหรือเชิงรับ เชิงรุก อาทิเช่นรูปแบบในการนำเสนอหรือการทำให้เข้าถึงผู้บริโภคในจำนวนมากอย่างมีประสิทธิภาพเชิงรับ ค้นหาและปรับใช้รูปแบบในการป้องกันการโจรกรรมทรัพย์สินทางปัญญา เพราะถือว่าสื่อบันเทิงนั้นเป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง ที่เกิดจากการริเริ่มสร้างสรรค์ ด้วยสติปัญญา แรงกาย และจิตใจและการที่จะทำให้เข้าถึงและแพร่หลายต่อสาธารณชนได้นั้นย่อมต้องอาศัยเทคโนโลยีในการนำเสนอ โดยเมื่อได้พิจารณาจะทราบได้ว่าเทคโนโลยีต่างๆนั้น

จะมีวิวัฒนาการอย่างต่อเนื่อง ซึ่งอาจกล่าวได้ว่าจากอดีตนั้นการดำเนินธุรกิจยังอยู่ที่การให้ความสำคัญกับวัตถุที่กักเก็บข้อมูลหรือเนื้อหาสาระบันเทิงที่ผู้บริโภคต้องการ แต่กระทั่งปัจจุบันความสำคัญจะขึ้นอยู่กับเนื้อหาสาระมากกว่าวัตถุเหล่านั้น ซึ่งมีความสัมพันธ์กับเทคโนโลยีที่ทำให้สามารถเข้าถึงได้ ซึ่งนั่นก็คือการลดความสำคัญในวัตถุที่เก็บข้อมูล และถือว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของการดำเนินธุรกิจอีกครั้ง ที่ต้องมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบ และยุทธวิธี เพื่อใหเกิดการดำรงอยู่ได้ของการสร้างสรรผลงานอันเป็นประโยชน์ต่อสาธารณสืบต่อไป

ธุรกิจสิ่งบันทึกเสียง ถือเป็นธุรกิจบันเทิงแขนงหนึ่งที่รับผลกระทบโดยตรงจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีนับแต่ในอดีต ปัจจุบันและรวมถึงอนาคตโดยเฉพาะอย่างยิ่งในสภาวะที่ต้องมีการแข่งขันกันในเรื่องของเทคโนโลยีงานบันเทิงในรูปของสิ่งบันทึกเสียงนั้นถือเป็นที่นิยมของทุกชนชาติ จึงมีความจำเป็นต้องปรับการใช้งานโดยมีการใช้เทคโนโลยีที่มีความสลับซับซ้อนน้อยที่สุดเพื่อง่ายต่อการเข้าถึงงานของผู้ใช้งานให้มากที่สุดเช่นกันอาทิการสร้างอุปกรณ์รองรับ เช่นในอดีตจะใช้เครื่องเล่นเทปคาสเซท เครื่องเล่นซีดี เครื่องเล่น เอ็มพี3 ตลอดถึงการถ่ายโอนข้อมูลโดยผ่านช่องถ่ายโอนข้อมูลที่เรียกว่า USB.

สถานการณ์ของธุรกิจบันเทิงโดยเฉพาะสิ่งบันทึกเสียง จากอดีตถึงปัจจุบันนั้น โครงสร้างของธุรกิจบันเทิงจะอยู่ในรูปแบบเชิงรับและรุกในการสรรหาวิธีการและรูปแบบการเข้าถึงผู้บริโภคที่แตกต่างกันหรือการหาวิธีหลบเลี่ยง ป้องกันการโจรกรรมในรูปแบบเดิมๆ ซึ่งอาจกล่าวได้ว่า เป็นการ “แข่งขันทางธุรกิจโดยไม่เป็นธรรม”อยางหนึ่ง เนื่องจากฝ่ายผู้สร้างสรรค์หรือเจ้าของลิขสิทธิ์ลงทุนทั้งแรงกาย แรงใจ สติปัญญา รวมถึงทุนทรัพย์ในการสร้างสรรค์ แต่ฝ่ายกระทำการละเมิดก็มีการลงทุนเช่นกัน แต่เป็นการลงทุนเพื่อวัตถุประสงค์ในการฉกฉวยผลงานเหล่านั้นมาสร้างประโยชน์แก่ตนให้มากที่สุด อันเป็นการกระทำที่ขัดต่อกฎหมาย

การเติบโตของธุรกิจรายการบันเทิง

รายการโทรทัศน์เป็นความบันเทิงประเภทหนึ่งที่ได้รับความนิยมสูงจากผู้ชมทั่วประเทศ รายการโทรทัศน์ต่าง ๆ ที่ออกอากาศในปัจจุบันมีความหลากหลายเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ชมได้ทุกกลุ่มเป้าหมาย อีกทั้งการขยายเครือข่ายของสถานีโทรทัศน์ช่องต่าง ๆ ให้ครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศไทยก็มีส่วนเปิดตลาดให้กว้างขึ้นอีก ส่งผลให้ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ได้รับความสนใจจากเจ้าของสถานีมากขึ้น เนื่องจากสถานีโทรทัศน์ต้องแข่งขันในการนำเสนอสาระความบันเทิงที่มีคุณภาพและต้องตามรสนิยมของผู้ชม

การดำเนินธุรกิจของผู้ผลิตรายการโทรทัศน์จะเป็นการซื้อ/เช่าเวลาจากทางสถานีโทรทัศน์พร้อมทั้งนำเสนอรายการต่างๆที่มีสาระและความบันเทิงออกอากาศรายการโทรทัศน์และขายโฆษณา โดยมีรายได้จากการขายเวลาโฆษณา การส่งเสริมการขายสินค้าและบริการในรายการของสถานีโทรทัศน์

ปัจจุบันการประกอบกิจการสถานีโทรทัศน์มีการแข่งขันสูง ผู้ชมรายการสามารถเลือกชมรายการต่างๆได้มากขึ้น จึงเป็นโอกาสทางธุรกิจของผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ที่จะผลิตรายการเพิ่มขึ้นเพื่อรองรับความต้องการของผู้ชมรายการที่ให้ความสำคัญกับสาระและความบันเทิงที่มีคุณภาพ และส่งผลให้ผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ที่มีรายการที่ได้รับความนิยมและมีชื่อเสียงมีทางเลือกมากขึ้นในการนำเสนอรายการผ่านสถานีต่าง ๆ

อย่างไรก็ตามการผลิตรายการโทรทัศน์ที่มีคุณภาพและเป็นที่นิยมรวมถึงกระบวนการได้มาซึ่งเวลาออกอากาศต้องอาศัยทั้งความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ในการนำเสนอรายการที่แตกต่าง รวมถึงประสบการณ์และความสามารถในการผลิตด้วยความเป็นมืออาชีพ เพื่อสร้างความเชื่อถือกับทางสถานีและผู้ซื้อโฆษณา ทำให้มีผู้ผลิตรายการโทรทัศน์รายใหญ่เป็นจำนวนน้อยรายที่นำเสนอรายการโทรทัศน์ ได้แก่ บมจ.มีเดีย ออฟ มีเดียส์, บมจ.บีอีซี-เทโร เอ็นเตอร์เทนเม้นท์, บมจ.กันตนา กรุ๊ป, บมจ.เวิร์คพอยท์เอ็นเทอร์เทนเมนท์, บจก.แกรมมี่ เทเลวิชั่น และบมจ.แม็ทชิ่ง สตูดิโอ จำกัดเป็นต้น โดยผู้ผลิตแต่ละรายจะมีจุดเด่นและแนวทางในการผลิตและการนำเสนอซึ่งนับเป็นทรัพย์สินทางปัญญาที่แตกต่างกันไป

สำหรับในระยะเวลาที่ผ่านมารายการโทรทัศน์มีเรตติ้งและจำนวนผู้ชมเพิ่มขึ้น ได้แก่ เกมโชว์ที่ให้ทั้งสาระและความบันเทิง นอกจากนี้ เพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขัน ผู้ผลิตรายการยังมีการผลิตรูปแบบรายการใหม่ๆไปยังรายการประเภทอื่นเพิ่มมากขึ้น อาทิเช่น ละคร และวาไรตี้ เป็นต้น ซึ่งได้รับการตอบรับอย่างดีจากทั้งผู้ชมรายการและลูกค้าที่ซื้อโฆษณา

ธุรกิจบันเทิงในไทย มีการเติบโตในประเทศจีนมากขึ้นเรื่อยๆ

ปัจจุบันธุรกิจบันเทิงในไทยมีการเติบโตขึ้นเรื่อยๆ จากผู้ผลิตอีกประเทศหนึ่ง ไปยังอีกประเทศหนึ่ง ยกตัวอย่างประเทศจีนที่มีการเติบโตของธุรกิจบันเทิง โดยในปัจจุบันจีนได้กำหนดโควตาในการนำละครไทยเข้ามาฉายภายในประเทศ เพื่อเป็นการปกป้องสิทธิประโยชน์ของผู้ผลิตละครชาวจีน โดยละครถูกจำกัดให้ฉายได้ไม่เกินปีละ 1,800 ตอน และหนังต่างชาติให้ฉายในโรงได้เพียงแค่ 40 เรื่องต่อปี รวมไปถึงเนื้อหาหนังต้องไม่มีความรุนแรงที่ส่งผลกระทบต่อสังคมของจีน

ไม่นานมานี้มีภาพยนตร์ที่ทำรายได้มากในประเทศ และมีการนำเข้าไปฉายยังประเทศจีนก็ยังได้รับความนิยม นั่นคือเรื่อง “พี่มาก…พระโขนง” ที่มีการเติบโตในประเทศ จึงทำให้จีนหันมาสนใจอุตสาหกรรมสื่อของไทยมากขึ้น เพราะทางประเทศจีนเองต้องผลิตสื่อบันเทิงให้ครอบคลุม นอกจากนี้ในหลายๆประเทศเข้ามาลงทุนซื้อภาพยนตร์ในบ้านเรา เอาไปฉายในประเทศ จึงถือได้ว่าธุรกิจบันเทิงของไทยมีการเติบโตไปในทิศทางที่ดี

ด้านความนิยมของละครไทยในประเทศจีนมีกระแสแรงขึ้นเรื่อยๆ ทำให้ไทยมีโอกาสได้เข้าร่วมเทศกาลหนังของเซี่ยงไฮ้ในช่วง 2 ปีให้หลัง เนื่องจากละครไทยส่วนมากมีเนื้อหาเกี่ยวกับความรักและครอบครัว เพราะชาวจีนที่ชมละครของไทยมีอายุตั้งแต่ 30 ปีขึ้นไป โดยจะนิยมชมละครเนื้อหาย้อนยุค ละครความรัก อีกทั้งยังชื่นชอบนักแสดงไทย เช่น ป้อง บี้ มารีโอ้ และติ๊ก ซึ่งได้รับความนิยมอย่างมาก

ในด้านภาพยนตร์ที่มีกลุ่มเป้าหมายตั้งแต่อายุ 17-30 ปี ซึ่งมีความชอบหนังในลักษณะที่หลากหลายแนว เช่น แนววิทยาศาสตร์ แนวแอ็คชั่น แนวความรัก เป็นต้น ทางด้านไทยเองควรผลักดันหนังแนวแอ็คชั่น ซึ่งเหมาะที่จะทำในรูปแบบสามมิติที่กำลังได้รับความสนใจ ถึงแม้จีนจะมีการกำหนดโควตา แต่ภาพยนตร์ไทยหลายเรื่องก็ยังประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี

ปัจจัยต่างๆส่งผลให้ธุรกิจบันเทิงของไทยเติบโตในตลาดจีนได้อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะไทยและจีนซึ่งมีวัฒนธรรมที่คล้ายกัน ทำให้ละครเนื้อหาเกี่ยวกับวัยรุ่น และละครย้อนยุค แนวสยองขวัญ จึงได้รับความนิยมในจีน ด้วยเหตุนี้เราจึงควรส่งเสริมแหละผลักดันให้ธุรกิจบันเทิงเติบโตในตลาดจีนได้มากขึ้น

การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินธุรกิจบันเทิง


หัวใจหลักของการทำธุรกิจบันเทิง นอกจากการสร้างสรรค์ผลงานต่างๆออกมาแล้วสิ่งสำคัญ อีกอย่างหนึ่งคือการนำเสนอผลงานเหล่านั้นออกสู่สาธารณะโดยใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการนำเสนอ อย่างไรก็ดีเทคโนโลยีดังกล่าวได้มีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องตามยุคสมัย ซึ่งสามารถแบ่งการเปลี่ยนแปลงออกได้เป็น 2 ยุคดังนี้
1. ยุคการนำเสนอผ่านสินค้าที่สามารถจับต้องได้ (Tangible หรือ Physical)
การเปลี่ยนแปลงหรือการปรับตัวของเทคโนโลยีในธุรกิจของสิ่งบันทึกเสียง จะเห็นได้จากในลำดับแรกเป็นการจำหน่ายวัสดุที่บันทึกเสียงเพลงของบรรดาศิลปินที่ชื่นชอบในรูปของเทปคาสเซท ต่อมาได้มีการพัฒนาเปลี่ยนแปลงเป็นรูปแบบของแผ่นซีดี วีซีดี และแผ่นดีวีดี โดยในระยะแรกของการปรับเปลี่ยนเทคโนโลยี สามารถแยกกลุ่มผู้บริโภคได้ในช่วงระยะหนึ่ง ตามองค์ประกอบของความต้องการในเรื่องเทคโนโลยีใหม่ๆ ได้แก่ การใช้วัสดุที่เก็บข้อมูล คุณภาพของเสียง ภาพ รวมถึงราคาของแผ่นและเครื่องเล่นที่รองรับ แต่ก็สามารถแบ่งกลุ่มผู้บริโภคได้ชัดเจนเพียงชั่วระยะเวลาหนึ่ง เนื่องจากความแพร่หลายและปัจจัยความต้องการทางตลาดทำให้ ราคาจำหน่ายเครื่องเล่นที่รองรับ มีการปรับคุณภาพให้ด้อยลง และลดราคาจำหน่ายเพื่อกระตุ้นกำลังซื้อจากผู้บริโภค แต่เนื่องด้วยข้อจำกัดในการบันทึกข้อมูลลงไว้ในเทปคาสเซทและแผ่นรูปแบบต่างๆ ดังกล่าวข้างต้นทำให้ในปัจจุบันเทปคาสเซทและแผ่นรูปแบบต่างๆ ไม่ได้รับความนิยมหรือการตอบรับจากผู้บริโภคแต่อย่างใด หลังจากนั้นเมื่อการแข่งขันในตลาดของสินค้ารูปแบบแผ่นซีดีถึงขั้นอิ่มตัว ได้มีการพัฒนา เทคโนโลยีการเก็บข้อมูลโดยวิธีการบีบอัด (แผ่น MP3) เพื่อบันทึกข้อมูลลงไว้ในแผ่นเอ็มพี3 (MP3) ให้มีจำนวนมากขึ้น แต่คุณภาพของข้อมูลที่ได้รับนั้นจะลดน้อยลง ทั้งนี้เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคที่นิยมบริโภคสินค้าจากจำนวนที่ได้รับมากกว่าคุณภาพ ซึ่งเทคโนโลยีการเก็บข้อมูลโดยวิธีการแบบอัดนี้ได้ก่อให้เกิดผลเสียต่อธุรกิจบันเทิงโดยเฉพาะสิ่งบันทึกเสียงเป็นอย่างมาก แต่ความนิยมของผู้บริโภค ประกอบกับ ความแพร่หลายและราคาจำหน่ายของเครื่องเล่นที่รองรับ ทำให้ผู้ประกอบธุรกิจบันเทิงบางรายจำต้องนำเทคโนโลยีเหล่านั้นมาใช้กับสินค้าของตนแต่ก็ไม่ได้รับความนิยม เนื่องจากข้อจำกัดของกฏหมายลิขสิทธิ์ทำให้สามารถผลิตได้เฉพาะงานที่เป็นลิขสิทธิ์ของตนเท่านั้น ต่างจากการผลิตและจำหน่ายโดยการละเมิดลิขสิทธิ์ จะไม่มีข้อจำกัดในเรื่องของความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ เนื่องจากผู้ละเมิดลิขสิทธิ์ มิได้คำนึงถึงความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์แต่อย่างใด

2. ยุคการนำเสนอโดยไม่ต้องอาศัยสินค้าที่จับต้องได้ (Intangible format หรือ ยุค digital)
เนื่องจากตัวทรัพย์สินในงานธุรกิจบันเทิงนั้น เป็นงานที่ไม่สามารถจับต้องได้ การนำเสนอในยุคเริ่มแรกจึงจำต้องมีการนำแฟ้มงานเหล่านั้นไปบรรจุลงในวัสดุที่สามารถแปลงสัญญาณในการนำมาปรากฏต่อสาธารณะอีกครั้งหนึ่ง แต่เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาของเทคโนโลยี ทำให้การอาศัยวัตถุเป็นสื่อกลางในการสื่อหรือนำเสนอระหว่างผู้ประกอบธุรกิจกับผู้บริโภคมีความสำคัญที่ลดน้อยลง